W kotle formatów: dokonywanie właściwego wyboru

March 18, 2010 - 3:50 pm

Czy odróżniasz JPEG-i od GIF-ów? Czy wiesz, co to PNG? W tym miejscu znajdziesz pomocne informacje na temat licznych formatów plików, które umożliwiają zapisywanie cennych wspomnień w postaci cyfrowej.

Zanim jednak podzielimy się wiedzą o formatach plików, których nazwy zapewne brzmią choć trochę znajomo, musimy zacząć od odrobiny technicznego żargonu.

Istnieją dwa rodzaje kompresji: stratna i bezstratna. Nazwy mówią same za siebie, ale dla jasności: kompresja bezstratna powoduje, że dane są zachowywane w całej swojej krasie, co oczywiście wymaga nieco więcej miejsca, ale gwarantuje zachowanie jakości. Kompresja stratna powoduje odrzucenie mniej istotnych elementów (a dokładniej bitów i bajtów) w celu zaoszczędzenia miejsca. Oznacza to, że na karcie pamięci lub dysku twardym o mniejszej pojemności można zapisać więcej danych, ale kosztem pewnej utraty jakości.

Gdy znasz już podstawy, na pewno myślisz: „Skoro są tylko dwa główne typy kompresji, to jak to się dzieje, że jest tak dużo formatów plików do zapisu zdjęć?”. Otóż między formatami plików istnieją drobne różnice, które umożliwiają zapisywanie zdjęć na różne sposoby. Przy mądrym stosowaniu formatów zdjęcia można przechowywać z optymalną jakością, ograniczając przy tym do minimum zajmowane miejsce. Jednak w przypadku wybrania niewłaściwego formatu pierwotne zdjęcia mogą się zmienić w ziarniste obrazy o widocznych pikselach i słabej jakości.

Zacznijmy od źródła, czyli od aparatu fotograficznego. Niemal każdy cyfrowy aparat fotograficzny rejestruje zdjęcia i zapisuje je na karcie pamięci jako pliki JPEG. Ta powszechność formatu JPEG nie jest przypadkowa — doskonale nadaje się on do zdjęć. Jest to format stratny, który eliminuje ze zdjęcia elementy nieuchwytne dla ludzkiego oka. Jeśli jednak mechanizm kompresji „przesadzi”, zdjęcie może wyglądać nieciekawie, co widać na poniższym przykładzie.

Jakość w formacie JPEG — coraz niższa od lewej do prawej

Często w aparacie można zmienić ustawienie jakości, aby odpowiednio ją zrównoważyć względem rozmiaru plików. Ustawienie faktycznie rejestrowanych pikseli. Jednak te dwa parametry należy dobierać razem — nie ma sensu tworzenie JPEG-a o maksymalnej jakości z garstki pikseli!

Zaawansowane aparaty kompaktowe oraz lustrzanki udostępniają rozwiązanie, które umożliwia zachowanie najwyższej jakości, ale też pożera sporo pamięci (co nie jest problemem, jeśli masz spory zapas kart o dużej pojemności). Chodzi o format RAW, który jest cyfrowym odpowiednikiem negatywu. Plik w tym formacie zawiera dokładną kopię obrazu w postaci zarejestrowanej przez aparat. Jest to świetne rozwiązanie, jeśli nie można sobie pozwolić na utratę choćby najmniejszego szczegółu. Jednak do obróbki obrazów RAW jest potrzebne specjalne oprogramowanie do edycji, a ponieważ format RAW w każdym aparacie jest inny, oprogramowanie trzeba regularnie aktualizować.

Skoro omówiliśmy fotografowanie, zajmijmy się publikowaniem zdjęć w Internecie. Przepustowość łącza i szybkość pobierania to istotne parametry, więc w przypadku zamieszczania plików JPEG warto zmniejszyć ich rozdzielczość i obniżyć jakość. Pamiętaj jednak, że nie wolno przedobrzyć — ustawienie jakości w przedziale 70–85 zapewni niewielkie pliki bez nadmiernej utraty jakości.

A co z innymi formatami? W Internecie coraz częściej jest stosowany format PNG, którego nazwa jest skrótowcem pochodzącym od Portable Network Graphic (przenośna grafika sieciowa). Jest to format bezstratny, a więc zapisanie obrazu w pliku PNG powoduje jego kompresję bez utraty jakości. Jest to świetne rozwiązanie do zrzutów ekranowych, diagramów i logo, ale w przypadku zdjęć pliki są znacznie większe niż dobrej jakości JPEG-i. Jednak format PNG gwarantuje zachowanie wszystkich szczegółów.

Z lewej: doskonały obraz PNG. Z prawej: obraz JPEG z pewnymi niedoskonałościami.

Kolejny format to GIF, filar Internetu niemal od chwili jego powstania. Pliki GIF są naprawdę małe. Można w nich również zapisywać animacje. Jednak ich wadą jest ograniczenie do 256 kolorów, a więc zapisanie bardzo kolorowego zdjęcia w formacie GIF powoduje utratę szczegółów barwnych (zjawisko to w pewnym stopniu rekompensują takie zabiegi jak symulowanie kolorów).

Porównanie formatów JPEG (z lewej) i GIF (z prawej). GIF nie nadaje się do zdjęć, ale świetnie sprawdza się w przypadku ikon i prostych animacji.

Jakie wnioski można wyciągnąć z tej wycieczki po świecie formatów plików? W przypadku zdjęć zwykle najlepiej sprawdza się format JPEG — trzeba tylko odpowiednio ustawić jakość. Jeśli chodzi o ikony i proste diagramy, lepiej wybrać format GIF lub PNG, pamiętając jednak, że GIF obsługuje tylko 256 kolorów. Natomiast w cyfrowej ciemni fotograficznej zalecamy pracę z obrazami RAW (jeśli aparat zapisuje zdjęcia w tym formacie) i przerabianie ich na inny format dopiero na ostatnim etapie procesu.

Być może teraz powiesz: „No dobrze, a format X?”. Tak, istnieje mnóstwo innych formatów, wiele z nich dość rzadko już używanych lub przeznaczonych do ściśle określonych celów. Omówiliśmy te formaty, z których prawdopodobnie korzystasz lub będziesz korzystać najczęściej, i oczywiście skupiliśmy się wyłącznie na zdjęciach i innych obrazach. Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat innych typów plików, napisz kilka słów w sekcji komentarzy — na pewno przeczytamy! to różni się od rozdzielczości, która oznacza liczbę